Dermatografie

Littekens
Algemeen

Inleiding

Er zijn vrijwel geen mensen te vinden die niet ergens op hun lichaam één of ander litteken bezitten. Maar omdat de meeste littekens nauwelijks storend zijn staat men er ook vaak niet bij stil en wordt er in het algemeen ook niet zwaar aan getild. Bij grotere littekens en voornamelijk die voor de buitenwereld zichtbaar zijn, ligt dat anders. Grote, maar óók kleine littekens, kunnen traumatisch en frustrerend werken voor de patiënt. Het is verbazend hoeveel misverstanden er bestaan zowel bij patiënten als artsen rondom het probleem van littekens. Het is juist onze Westerse cultuur die ons oplegd om littekens lelijk te vinden. Op onze aarde zijn vele culturen die juist erg trots zijn op hun moedwillig aangebrachte littekens, ook wel genoemd (cicatrix). Bij vele stammen zijn littekens een onderscheidingsteken of een decoratie. Het is juist een eer om getekend te zijn voor het leven. Bij de Adelborsten in Duitsland is dit nog steeds in gebruik (Mensur).

keloïd tatoeage (cicatrix) aangebracht als decoratie bij vele afrikaanse volkeren



Verkleuringen

Wanneer de opperhuid wordt beschadigd bijvoorbeeld bij oppervlakkige schaafwonden, zullen na genezing vaak geen littekens te zien zijn. Bij sommige kleurlingen zien wij vaak toch dat de huid een andere kleur aanneemt, hetzij donkerder of het tegenovergestelde lichter. Deze aanleg is vaak genetisch en soms is deze erfelijk. Meer hierover in het dossier huidverkleuringen.

Littekens en collageen

Littekens worden gevormd door littekenweefel wat voor een groot gedeelte bestaat uit bindweefsel (collageen) Bij ongevals verwondingen of chirurgie ziet men vaak na een tiental dagen tot 4 weken dat de wond een hypotrofisch/keloïdaal litteken gaat vormen. Bij pathologisch onderzoek van deze wonden liggen de fibroblasten na deze beschadiging ongestructureerd door elkaar.

Elektronen-microscopie verricht door: M. van der Bergh Weerman en K. Dingemans, Academisch Medisch Centrum Amsterdam.
Histopathologie verricht door: R. J. van Suylen, Academisch ziekenhuis Maastricht

Littekens in soorten

Ontsierende littekens kunnen ontstaan ten gevolge van verwondingen en chirurgische ingrepen. Er bestaan verschillende soorten littekens:

Hypertrofische littekens - hard en dik weefsel, soms pijnlijk, verheven boven de omringende huid, vaak verkleurd of wit of roodachtig.

zeer pijnlijk hypertrofisch-keloïdaal litteken na 7 chirurgische interventies en div injecties met steroid (huidtype A I - typologie van Fitzpatrick)

zeer pijnlijk hypertrofisch-keloïdaal litteken na beschadiging opperhuid (kleurling) patiënt heeft aanleg voor keloïdvorming

rood hypertrofisch-keloïdaal litteken na ongeluk en chirurgische iterventie

Hypertrofische littekens en verkleuringen na verwijdering van tatoeage's door plastische chirurgie, het is haast onmogelijk om op deze plaatsen waar veel spanning op de huid staat mooie resultaten te krijgen.

hypertrofische littekens, verleuringen en hyperpigmentatie na tatoegeverwijdering door plastische chirurgen

Atrofische littekens - dit soort littekens vallen over het algemeen het minst op ze zijn het meest zichtbaar tussen de beharing bijv. op het hoofd en ze zijn vaak zichtbaar bij negroide en mensen met oosters en aziatische afkomst . Het littekenweefsel is dun en zacht, soepel en rekbaar en glanzend, als de littekens vrij groot zijn is het soms te reduceren d.m.v. plastisch chirurgie tot een klein streep; andere behandelingen zijn niet aan te raden.

automutilatie aangebracht met glas door patiënt

atrofisch litteken na cardio chirurgie 1 week na verwijdering hechtingen: 1X daags Edula®zalf onder occlusie met Tegaderm® / Fixomull® 6 maanden lang; Foto 1 jaar follow-up

atrofisch litteken na chirurgie onderarm :1 week na verwijdering hechtingen: 1X daags Edula®zalf onder occlusie met Tegaderm® / Fixomull® 6 maanden lang; Foto 1 jaar follow-up

Keloïd - het is een bijzonder soort hypertrofisch litteken, het is een zeer hard en dik weefsel, vaak zeer pijnlijk en rood. Keloïden groeien over de grenzen van de verwondingen heen en kunnen zeer grote huidgebieden bedekken. De huid van de borst, bovenarmen, oren en schouders zijn veel voorkomende plaatsen waar keloïd kan ontstaan. Vaak gebeurd dit spontaan bijvoorbeeld na een ongeval of chirurgie. Bij ongeveer 70% van mensen met een donkere huidskleur ontstaat keloïd spontaan na huidbeschadigingen. Dit percentage is bij mensen met een lichte huidskleur ongeveer 4%. Deze aanleg is vaak genetisch en soms is deze erfelijk.

keloïd ontstaan na verwijdering wratten met vloeibare stikstof

keloïd spontaan ontstaan na cardio chirurgie er vond geen post nabehandeling plaats

keloïd spontaan ontstaan na beschadiging van de rug (openkrabben van een wondje)